Viêm gan C là bệnh nhiễm siêu vi gây viêm gan có thể dẫn đến tổn thương gan. Hepatitis C (HCV) lây lan qua máu bị ô nhiễm. Việc điều trị viêm gan siêu vi C cần phải kết hợp tiêm; thuốc uống hàng tuần. Đối với một sô bệnh nhân HCV không thể thực hiện được do các vấn đề sức khỏe và tác dụng phụ do thuốc gây ra.
Viêm gan C là gì? (HCV)
Viêm gan C là một bệnh do virus siêu vi gây viêm gan, có thể dẫn đến tổn thương gan nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Virus viêm gan C (HCV) lây lan chủ yếu qua đường máu, thông qua các hoạt động như truyền máu, dùng chung kim tiêm, hoặc tiếp xúc với máu bị ô nhiễm.
Trước đây, việc điều trị viêm gan C thường đòi hỏi phải kết hợp giữa tiêm và uống thuốc mỗi tuần, gây nhiều tác dụng phụ khó chịu và không phải bệnh nhân nào cũng có thể chịu đựng được quá trình này. Tuy nhiên, với sự phát triển của y học hiện đại, HCV mạn tính ngày nay có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng cách sử dụng thuốc uống hàng ngày trong thời gian từ hai đến sáu tháng.
Một trong những thách thức lớn nhất của bệnh viêm gan C là nó rất khó phát hiện do không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài lên đến mười năm, và khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện, tổn thương gan đã có thể trở nên nghiêm trọng. Vì vậy, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) khuyến cáo mọi người nên thực hiện xét nghiệm máu định kỳ hàng năm để phát hiện và điều trị bệnh sớm, tránh các biến chứng nguy hiểm.
Các giai đoạn của viêm gan C
Các giai đoạn của viêm gan C có thể được chia thành nhiều giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn thể hiện mức độ ảnh hưởng của virus HCV lên cơ thể:
- Thời gian ủ bệnh: Đây là giai đoạn từ lúc virus HCV xâm nhập vào cơ thể cho đến khi các triệu chứng đầu tiên xuất hiện. Thời gian ủ bệnh của viêm gan C có thể kéo dài từ 14 đến 80 ngày, nhưng trung bình khoảng 45 ngày.
- Viêm gan siêu vi C cấp tính: Đây là giai đoạn đầu tiên sau khi virus HCV xâm nhập vào cơ thể, kéo dài trong 6 tháng đầu. Trong giai đoạn này, một số người có thể tự loại bỏ virus mà không cần điều trị, nhưng đối với nhiều người khác, virus vẫn tồn tại trong cơ thể.
- Viêm gan C mãn tính: Nếu virus HCV không được loại bỏ sau 6 tháng, nó sẽ phát triển thành viêm gan C mãn tính. Đây là một nhiễm trùng lâu dài và có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như xơ gan hoặc ung thư gan.
- Xơ gan: Đây là giai đoạn khi các tế bào gan khỏe mạnh bị tổn thương và chết đi, thay thế bằng mô sẹo do viêm gan C mãn tính kéo dài. Quá trình này thường mất từ 20 đến 30 năm, nhưng có thể diễn tiến nhanh hơn nếu người bệnh uống rượu hoặc bị nhiễm HIV.
- Ung thư gan: Đây là giai đoạn cuối cùng và nguy hiểm nhất của viêm gan C. Sau khi xơ gan, nguy cơ phát triển ung thư gan tăng cao. Thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu của ung thư gan, vì vậy việc kiểm tra định kỳ là vô cùng quan trọng.
Virus viêm gan C là gì?
- Virus viêm gan siêu vi C là một loại virus lây truyền qua đường máu; khi người bình thường tiếp xúc với máu của người bệnh thông qua sử dụng tiêm chích; chăm sóc sức khỏe không an toàn, truyền máu và các sản phẩm máu không được sàng lọc; quan hệ tình dục không an toàn.
Cấu trúc virus viêm gan C
Cấu trúc của virus viêm gan C (HCV) rất phức tạp và được tổ chức theo một cách đặc biệt để giúp nó lây nhiễm và nhân lên trong cơ thể người. HCV thuộc họ Flaviviridae, giống Hepacivirus.
Cấu trúc phân tử của HCV là một RNA virus, bao gồm một khung đọc mở duy nhất (ORF – open reading frame) dài khoảng 9.6 kilobase. RNA này mã hóa một chuỗi polypeptide có chiều dài khoảng 3010 – 3033 amino acid (aa). Chuỗi polypeptide này sau đó được cắt ra để tạo thành các protein khác nhau cần thiết cho sự phát triển và lây nhiễm của virus. RNA của HCV gắn kết vào các vùng không dịch mã ở cả hai đầu 5′ và 3′ (UTR – Untranslated Region).
Gen của virus HCV chia làm 3 vùng chính:
- Vùng 5′ không phiên mã (HCV 5′ – UTR): Vùng này bắt đầu khung đọc mở và bao gồm 341 nucleotide. Đây là vùng bảo tồn nhất trong cấu trúc gen của HCV, với 90% cấu trúc hoàn toàn tương tự nhau ở các kiểu gen HCV khác nhau. Vì tính bảo tồn cao, vùng này thường được sử dụng trong các phương pháp chẩn đoán sinh học phân tử.
- Vùng cấu trúc (Structural Region): Tiếp theo vùng 5′ – UTR là vùng mã hóa cho các protein cấu trúc, gồm các gen mã hóa cho protein capside (C – core) và các protein lớp bao ngoài (E1 và E2 – envelope). Những protein này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và bảo vệ cấu trúc của virus.
- Vùng không cấu trúc (Non-structural Region): Nằm phía sau vùng cấu trúc, vùng không cấu trúc mã hóa cho các protein không cấu trúc, có vai trò trong quá trình sao chép RNA và lắp ráp virus.
Cuối cùng, vùng 3′ không phiên mã (HCV 3′ – UTR) gồm khoảng 27 – 66 nucleotide, có chức năng báo hiệu kết thúc quá trình phiên mã RNA. Vùng này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định RNA và điều chỉnh sự phiên mã.
Định lượng virus viêm gan C
Khi điều trị cho bệnh nhân mắc bệnh viêm gan siêu vi C, các bác sĩ cần phải đánh giá bệnh thật kỹ. Do đó thường yêu cầu bệnh nhân làm khá nhiều xét nghiệm chi tiết, trong đó có định lượng siêu vi Hepatitis C và genotype HCV để xác định lượng virus HCV trong máu trước khi cải thiện cũng như tiên lượng hỗ trợ cải thiện.
Virus viêm gan C sống được bao lâu?
Virus có thể sống ngoài cơ thể, ở nhiệt độ phòng trong thời gian ít nhất là 16 giờ nhưng không lâu hơn 4 ngày.
Triệu chứng bệnh viêm gan siêu vi C diễn ra như thế nào?
Triệu chứng của bệnh viêm gan siêu vi C thường không rõ rệt trong giai đoạn đầu, do đó nhiều người mắc bệnh không biết mình đã nhiễm virus HCV. Tuy nhiên, khi virus gây tổn thương gan đủ lớn, các triệu chứng có thể xuất hiện, bao gồm:
- Dễ chảy máu: Người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc cầm máu khi bị thương.
- Dễ bầm tím: Da dễ xuất hiện các vết bầm tím mà không có lý do rõ ràng.
- Mệt mỏi: Cảm giác mệt mỏi kéo dài là một triệu chứng phổ biến.
- Ăn kém: Sự thèm ăn giảm, dẫn đến việc ăn uống không đầy đủ.
- Vàng da: Da và mắt có thể chuyển sang màu vàng, đây là dấu hiệu của tình trạng tăng bilirubin trong máu.
- Nước tiểu màu sẫm: Nước tiểu có thể có màu tối, giống như trà hoặc cola, do bilirubin.
- Da ngứa: Cảm giác ngứa ngáy trên da có thể xuất hiện do tích tụ độc tố.
- Cổ trướng: Tích tụ chất lỏng trong bụng, dẫn đến tình trạng sưng phồng.
- Sưng ở chân: Phù nề ở chân cũng là một triệu chứng có thể gặp phải.
- Giảm cân: Mất cân có thể xảy ra do sự thay đổi trong chế độ ăn uống và sức khỏe tổng thể.
- Bệnh não gan: Nhầm lẫn, buồn ngủ và nói chậm do sự tích tụ độc tố trong cơ thể, gây ảnh hưởng đến chức năng não.
- Mạch máu nhện: Xuất hiện các mạch máu nhỏ trên da (nhện angiomas).
Giai đoạn viêm gan C cấp tính thường không được chẩn đoán dễ dàng vì hiếm khi gây ra triệu chứng rõ rệt. Khi triệu chứng xuất hiện, chúng có thể bao gồm vàng da, mệt mỏi, buồn nôn, sốt, và đau cơ. Các triệu chứng cấp tính thường xuất hiện từ một đến ba tháng sau khi tiếp xúc với virus HCV và có thể kéo dài từ hai tuần đến ba tháng.
Biến chứng kéo dài sau khi nhiễm viêm gan C mạn tính:
Nhiễm HCV tiếp tục trong nhiều năm có thể gây ra các biến chứng đáng kể, như:
- Sẹo gan (xơ gan): sau nhiều thập kỷ bị nhiễm Hepatitis C, xơ gan có thể xảy ra. Sẹo ở gan khiến gan khó hoạt động.
- Ung thư gan: một số ít người bị nhiễm HCV có thể bị ung thư gan.
- Suy gan: xơ gan tiến triển có thể khiến gan của bạn ngừng hoạt động.
Bệnh viêm gan C lây qua đường nào?
Viêm gan C thường lây lan khi máu từ người bị nhiễm virus HCV tiếp xúc với cơ thể của người không bị nhiễm bệnh. Hiện nay, phần lớn các trường hợp nhiễm virus viêm gan C xảy ra do việc dùng chung kim tiêm hoặc các thiết bị khác để pha chế hoặc tiêm thuốc.
Virus HCV có thể lây lan qua các hoạt động sau:
- Dùng chung kim tiêm, ống tiêm hoặc các thiết bị khác: Đây là con đường lây nhiễm phổ biến nhất, đặc biệt trong các tình huống liên quan đến việc tiêm chích ma túy.
- Chấn thương Needlestick: Trong các thiết lập chăm sóc sức khỏe, việc bị kim chích hoặc dụng cụ y tế khác làm bị thương có thể dẫn đến lây nhiễm.
- Sinh ra từ người mẹ bị viêm gan C: Virus có thể lây từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở.
Ít phổ biến hơn, virus viêm gan C cũng có thể lây lan qua:
- Chia sẻ vật phẩm chăm sóc cá nhân: Các vật dụng như dao cạo râu hoặc bàn chải đánh răng có thể đã tiếp xúc với máu của người khác.
- Có quan hệ tình dục với người bị nhiễm virus HCV: Mặc dù nguy cơ thấp hơn so với các con đường lây nhiễm khác, nhưng vẫn có thể xảy ra lây nhiễm qua quan hệ tình dục không an toàn.
- Bắt hình xăm hoặc xỏ lỗ trên cơ thể: Nếu thực hiện trong môi trường không được kiểm soát hoặc không đảm bảo vệ sinh, nguy cơ lây nhiễm virus HCV có thể tăng cao.
Virus viêm gan C không lây lan qua các cách như dùng chung dụng cụ ăn uống, cho con bú, ôm, hôn, nắm tay, ho hoặc hắt hơi. Nó cũng không lây qua thực phẩm hoặc nước.
Các biện pháp điều trị bệnh viêm gan C ra sao?
- Không phải ai bị nhiễm loại viêm gan này sẽ cần điều trị. Đối với một số người, hệ thống miễn dịch của họ có thể chống lại nhiễm trùng đủ tốt để loại bỏ nhiễm trùng khỏi cơ thể họ. Nếu đây là trường hợp của bạn; bác sĩ có thể sẽ muốn theo dõi chức năng gan của bạn bằng các xét nghiệm máu thường xuyên.
- Đối với những người có hệ thống miễn dịch không thể loại bỏ nhiễm trùng, có một số lựa chọn cách điều trị HCV. Điều trị thường dành cho những người bị tổn thương gan và sẹo nghiêm trọng.
- Phác đồ điều trị Hepatitics C trước đây cần tiêm hàng tuần trong 48 tuần. Điều trị này có nguy cơ tác dụng phụ đáng kể và đôi khi đe dọa tính mạng. Các loại thuốc chống vi-rút mới được phát triển hiện có tỷ lệ chữa HCV khỏi cao hơn và ít tác dụng phụ hơn.
- Họ cũng yêu cầu một thời gian điều trị ngắn hơn. Bác sĩ của bạn có thể quyết định liệu điều trị bằng thuốc kháng vi-rút có khả năng mang lại nhiều lợi ích hơn là có hại.
Những dòng thuốc điều trị viêm gan C
Có nhiều loại thuốc được sử dụng để điều trị viêm gan C (HCV), bao gồm interferon và thuốc chống siêu vi. Tuy nhiên, không phải tất cả các loại thuốc điều trị viêm gan C đều có hiệu quả đối với mọi kiểu gen của HCV.
Các kiểu gen khác nhau của HCV yêu cầu các phương pháp điều trị khác nhau, và không phải loại thuốc nào cũng có thể điều trị hiệu quả tất cả các kiểu gen. Khi bác sĩ xác định được kiểu gen viêm gan C của bạn, họ sẽ có cái nhìn rõ ràng hơn về loại thuốc nào sẽ mang lại hiệu quả điều trị tốt nhất.
Một số loại thuốc điều trị HCV hiện nay bao gồm:
- Interferon: Đây là một loại protein tự nhiên giúp kích thích hệ miễn dịch để chống lại virus. Tuy nhiên, việc điều trị bằng interferon thường gây ra nhiều tác dụng phụ và hiệu quả không cao đối với một số kiểu gen.
- Thuốc chống siêu vi (antiviral drugs): Các loại thuốc chống siêu vi mới hơn, như Sofosbuvir, Ledipasvir, Velpatasvir, và Glecaprevir/Pibrentasvir, đã mang lại hiệu quả điều trị cao hơn và ít tác dụng phụ hơn. Những loại thuốc này hoạt động bằng cách ngăn chặn sự phát triển và nhân lên của virus HCV.
Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm kiểu gen của virus, tình trạng sức khỏe tổng quát của bệnh nhân, và mức độ tổn thương gan. Do đó, việc xác định kiểu gen HCV là bước quan trọng để bác sĩ có thể đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả nhất cho bạn.
Xem thêm những bài viết liên quan
- Viêm gan c kiêng ăn gì? bệnh nhân viêm gan c nên ăn gì?
- Điều trị viêm gan C – phương pháp chữa viêm gan c bằng thuốc
Xét nghiệm viêm gan siêu vi C có cần thiết không?
Hết sức cần thiết, bởi vì nhiễm trùng HCV mới thường không có triệu chứng, ít người được chẩn đoán khi nhiễm trùng ở giai đoạn đầu.
Ở những người tiếp tục phát triển nhiễm HCV mạn tính; nhiễm trùng cũng thường không được chẩn đoán; vì nó vẫn không có triệu chứng cho đến hàng thập kỷ sau khi nhiễm trùng khi các triệu chứng phát triển thành tổn thương gan nghiêm trọng.
Nhiễm HCV được chẩn đoán theo 2 bước:
- Xét nghiệm tìm kháng thể kháng HCV bằng xét nghiệm huyết thanh xác định những người đã bị nhiễm vi-rút.
- Nếu xét nghiệm dương tính với kháng thể kháng HCV, xét nghiệm axit nucleic cho axit ribonucleic (RNA) HCV là cần thiết để xác nhận nhiễm trùng mãn tính vì khoảng 30% người nhiễm HCV tự nhiên loại bỏ nhiễm trùng bằng phản ứng miễn dịch mạnh mà không cần sự đối xử. Mặc dù không còn bị nhiễm bệnh, họ vẫn sẽ xét nghiệm dương tính với kháng thể kháng HCV.
Sau khi một người được chẩn đoán nhiễm HCV mạn tính, họ cần được đánh giá mức độ tổn thương gan (xơ hóa và xơ gan). Điều này có thể được thực hiện bằng sinh thiết gan hoặc thông qua một loạt các xét nghiệm không xâm lấn.
Phòng ngừa viêm gan C như thế nào là hiệu quả?
Phòng ngừa chính
Không có vắc-xin hiệu quả chống lại viêm gan C. Do đó việc ngăn ngừa nhiễm HCV phụ thuộc vào việc giảm nguy cơ phơi nhiễm với vi-rút. Ví dụ, những người tiêm chích ma túy và quan hệ tình dục đồng tính ở nam, đặc biệt là những người nhiễm HIV hoặc những người đang điều trị dự phòng phơi nhiễm trước HIV. Danh sách các can thiệp phòng ngừa ban đầu được khuyến nghị:
- Xử lý an toàn và xử lý vật sắc nhọn và chất thải.
- Xét nghiệm máu hiến tặng HBV và HCV (cũng như HIV và giang mai).
- Phòng ngừa tiếp xúc với máu khi quan hệ tình dục.
- Vệ sinh tay trước khi phẫu thuật, rửa tay và sử dụng găng tay.
- Quan hệ tình dục an toàn bằng bao cao su.
Phòng ngừa thứ cấp
Đối với những người bị nhiễm vi rút viêm gan C, khuyến cáo:
- Giáo dục và tư vấn về các lựa chọn chăm sóc và điều trị.
- Chủng ngừa bằng vắc-xin viêm gan A và B để ngăn ngừa nhiễm trùng từ các vi-rút viêm gan này và để bảo vệ gan của họ.
- Quản lý y tế sớm và phù hợp bao gồm điều trị bằng thuốc kháng vi-rút.
- Theo dõi thường xuyên để chẩn đoán sớm bệnh gan mạn tính.
Viêm gan c kiêng ăn gì?
khi đã nhiễm viêm gan C bạn cần chú ý thật kỹ về việc ăn uống; nên tránh những thực phẩm sau:
- Đường và carbohydrate chưa tinh chế.
- Soda, đồ uống trái cây, đồ uống có nhiều chất béo và trà.
- Hầu hết các loại bánh làm từ bột mì như bánh ngọt, bánh rán, bánh quy, bánh mì trắng, mì ống trắng.
- Chất béo chuyển vị, chất béo bão hòa và thực phẩm giàu chất béo.
- Thức ăn chiên.
- Bơ, kem, và phô mai béo.
- Thịt bò, thịt lợn, thịt cừu, xúc xích.
- Thực phẩm có nhiều muối.
- Thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm đông lạnh, thực phẩm đóng hộp và các món ăn vặt.
- Đồ ăn vặt không có nhiều calo như khoai tây chiên, kẹo.
Bác sỹ Vũ Trường Khanh
Câu hỏi thường gặp về viêm gan C
Câu hỏi 1: viêm gan C sống được bao lâu?
Trả lời: Đối với những người nhiễm virus HCV, tuổi thọ sẽ phụ thuộc và quá trình điều trị cũng như thể trạng của người bệnh.
Bệnh nhân viêm gan C có thể chung sống hòa bình với virus này đến suốt đời nếu có phương pháp điều trị kịp thời và khoa học. Tuân thủ mọi sự hướng dẫn của bác sĩ, kiên trì với liệu trình điều trị sẽ giúp tuổi thọ của người bệnh được đảm bảo.
Những bệnh nhân nhiễm viêm gan siêu vi C nhưng chủ quan không điều trị kịp thời, tuổi thọ có thể chỉ sống được 5 đến 7 năm, do biến chứng thành bệnh xơ gan và ung thư gan.
Trong trường hợp bệnh nhân bị biến chứng sang xơ gan, thời gian sống có thể kéo dài được khoảng 20 năm, hoặc ít hơn. Tuy nhiên, chất lượng sống không cao.
Trường hợp đã chuyển biến sang ung thư gan, tuổi thọ của người mắc bệnh HCV chỉ được tính bằng tháng hoặc nhiều nhất là vài năm.
Câu hỏi 2: Nhiễm viêm gan c có chữa được không?
Trả lời: HCV có thể chữa khỏi bằng thuốc kháng virus. Viêm gan C là một bệnh gan do vi rút bệnh viêm gan siêu vi C gây ra. Mức độ nghiêm trọng của bệnh có thể dao động từ một bệnh nhẹ kéo dài một vài tuần, đến tình trạng nghiêm trọng hơn như dẫn tới xơ gan, ung thư gan.
Câu hỏi 3: Việc điều trị viêm gan C hết bao nhiêu tiền?
Trả lời: Tùy thuộc thể trạng bệnh nhân. Với người bệnh có hệ miễn dịch khỏe thì sẽ giúp điều trị Hepatitis C tốt hơn, có thể rút ngắn phần nào thời gian cũng như chi phí điều trị.
Chi phí chữa Hepatitis C phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Tính trung bình 1 tháng điều trị bằng phác đồ phối hợp thuốc Interferon và Ribavirin cũng tiêu tốn khoảng 10 triệu đồng. Còn điều trị bằng thuốc thế hệ mới sẽ có chi phí cao hơn, khoảng hơn 21 triệu đồng mỗi tháng.
Theo một thống kê chỉ ra rằng tổng chi phí điều trị HCV theo phác đồ ở trên trong vòng 1 năm rơi vào khoảng trung bình 120 triệu đồng, bao gồm thuốc chích và uống. Đó là chưa kể bệnh nhân còn phải tốn tiền khám, xét nghiệm, viện phí và các khoảng chi phí khác.
Nguồn tham khảo bệnh viêm gan C
- Nguồn tham khảo wikipedia.org bài viết Hepatitis C – Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Hepatitis_C, cập nhật 31 tháng 12 năm 2019
- Nguồn tham khảo uy tín nhathuocgan.combài viết Viêm Gan C – Cảnh báo nguy hiểm bạn phải biết về bệnh viêm gan C, cập nhật ngày 31 tháng 12 năm 2019